Oh jee, het project waar ik echt vanaf dag 1 al tegenop zie: de elektra. Gelukkig sta ik er niet alleen voor en heb ik een hele lieve broer die weet wat hij doet. Wij hebben lang geleden al berekend en bepaald waar het systeem uit zal bestaan, gebaseerd op de elektrische apparaten die ik wil gebruiken. Ik zal in deze post jullie dus niet meer vermoeien met de berekeningen, maar wel even de onderdelen en de reden hiervan kort benoemen. Laten we eens een duik nemen in dit onderdeel van mijn huis op wielen…

De basis

Voordat we aan de slag kunnen, is het natuurlijk van belang om te weten waar precies ik mijn installatie wil hebben. Hoe hoog maken we de basis waarop de installatie komt, hoe werken we het weg en hoe zorgen we er dan voor dat het wel veilig staat en genoeg ventilatie krijgt? Ik heb besloten om het systeem onder mijn toekomstige bed te verwerken en tegengesteld aan de water installatie. Dit betekent (in mijn geval) dat de elektra voor de wielkast achter de bestuurder komt te staan. Hieronder alvast het eind resultaat:

De accu

Ik heb een Victron Lithium Accu 12,8V/180Ah – Smart aangeschaft. De keuze om een Lithium accu aan te schaffen, in plaats van een AGM of gel accu, heeft verschillende redenen.

De lithium accu heeft een veel meer bruikbare capaciteit. Dit is omdat je de accu meestal verder kan ontladen dan 50%, in tegenstelling tot een loodaccu, zonder de leefduur van de accu te veel te benadelen. Ik wil voor langere tijd op reis en zal mijn accu dus veelvuldig gebruiken. Ik wil niet het risico lopen om na twee weken een nieuwe accu te moeten kopen, omdat het te veel belast zal worden.
De lithium accu is veel lichter dan een loodaccu. Gewichtsbesparing vind ik belangrijk, omdat ik de bus nog wil laten keuren als camper. Hierbij moet ik rekening houden met het totale gewicht van de buscamper in spe. Even ter vergelijking:
- De 180Ah LiFePO4 weegt ongeveer 18-20 kg
- De 200Ah AGM weegt vaak 55-65 kg
Een lithium accu kan hogere laadstromen accepteren. Ik heb ervoor gekozen om de accu niet op te laden terwijl ik rijd, maar wel aan te sluiten op zonnepanelen. Door te kiezen voor een lithium accu zullen de zonnepanelen beter hun opbrengst kunnen benutten.
Ook zal een lithium accu een constantere spanning houden, waardoor bijvoorbeeld mijn koelkast stabieler zal weken, de omvormer beter zal presteren en het licht niet zal dimmen naarmate de accu leger raakt.
Doordat ik kies voor de Smart accu, kan ik met de VictronConnect-app de spanning, temperatuur, laadstatus en foutmeldingen van de accu uitlezen.
Ik wil onderweg ook graag pas-grof kunnen staan in geval van bijvoorbeeld nood. De energie-inhoud van de accu die ik heb aangeschaft is 12,8V * 180Ah = 2,3 kWh. Als ik dan enkel gebruik maak van een koelkast, verlichting, waterpomp, oplaadpunten voor laptop/telefoon en een ventilator, dan zou ik (zuinig gerekend) 2-4 dagen vrij kunnen staan zonder laden (en langer als er zonnepanelen de accu kunnen opladen, wat ik ook heb).
Een lithium accu heeft ook een langere levensduur.
De lithium accu is wel duurder, maar voor mij is het een investering die bij mij past. Als ik de camper had willen gebruiken voor enkel weekendjes weg of twee-weekse vakanties, had ik misschien een andere accu eerder overwogen qua financiën.

De MPPT

Ik heb een Victron SmartSolar MPPT (Maximum Power Point Tracking) 100/30 (12V/24V-30A) aangeschaft. Dit is de zonne-laadregelaar die het maximale vermogen uit de zonnepanelen haalt en mijn 12V lithium accu efficiënt kan opladen. Ik heb 2 zonnepanelen van 130W en 12V in serie aangesloten. Met die berekening is de keuze gemaakt voor dit apparaat, aangezien deze tot 30A laadstroom kan leveren. Hiermee vallen de zonnepanelen ruim binnen de capaciteit van de Victron SmartSolar MPPT 100/30.

Waarom de keuze voor dit apparaat:

Dit apparaat heeft een hogere opbrengst dan een PWM-laadregelaar (Pulse Width Modulation).
Dit apparaat heeft een hoog rendement (tot ongeveer 98%).
Dit apparaat heeft ingebouwde Bluetooth, waardoor ik het te allen tijde kan uitlezen en instellen met de VictronConnect-app.
Hij is geschikt voor lithium-, AGM-, gel- en loodaccu’s.
Hij is wel duurder dan een PWM-laadregelaar, maar dit is een afweging die je zelf kunt maken. Voor mij zijn de voordelen groter, waardoor ik geen probleem heb met de investering.
Dit apparaat is niet geschikt voor grote systemen (30A maximale capaciteit), dus houd daar rekening mee als je voor een groter systeem kiest.
Je mag niet over de maximale PV-openklemspanning van 100V heengaan.
Je kunt dit apparaat niet op afstand monitoren, daar zou je nog wel een extra Victron-component voor kunnen aanschaffen, echter zag ik daar geen toegevoegde waarde in.

De Lynx distributor

Ik heb een Victron Lynx Distributor aangeschaft. Dit apparaat zet geen stroom of of iets dergelijks, het is een DC-verdeelblok met zekeringen en bewaking voor een nette en veilige verdeling van de accustroom. Het verdeelt de plus van de accu naar meerdere apparaten en biedt de mogelijkheid voor vier mega-zekeringen. Het kan ook naadloos verbinden met meerdere Lynx componenten, waardoor je altijd mogelijkheid hebt tot uitbreiding van je systeem. Dit apparaat geeft met LED-lichtjes aan wanneer de zekering is doorgebrand en zorgt ook voor een overzichtelijke bekabeling.

Waarom heb ik de keuze gemaakt om dit apparaat toe te voegen aan het systeem:

Voor een veilige beveiliging van meerdere DC-circuits
Zorgt voor minder losse zekeringhouders en kabels
Het bewerkstelligt een nettere installatie
Je kunt gemakkelijk storingen vinden dankzij de zekeringindicaties.
Ik kan hem altijd uitbreiden met andere Lynx-modules

Waarom ik er wel lang over na heb gedacht:

Het is een relatief duur apparaat voor een verdeelblok
Het neemt weer extra ruimte in
Het is alleen zinvol als je meerdere DC-apparaten wilt aansluiten
Mega-zekeringen moet je apart aanschaffen en zijn ook wat prijziger

De omvormer

Ik heb een Victron MultiPlus 12/1200/50-16 aangeschaft. Dit apparaat heeft verschillende functies. Het werkt als 1. een omvormer: het zet de 12 V DC van de accu om naar 230 V AC voor huishoudelijke apparaten. Het laadt 2. de accu op wanneer de walstroom of een aggregaat is aangesloten. Het zorgt voor 3. een automatische omschakeling tussen walstroom en accuvoeding: op die manier kunnen apparaten meestal gewoon blijven werken.

Dus:

Je bent aangesloten op de walstroom, waardoor de multiplus je 230V apparaten voedt en meteen de accu oplaadt;
De walstroom valt weg, dan schakelt de multiplus automatisch over op de accu;
De walstroom komt weer terug, waardoor de multiplus weer terugschakelt en opnieuw de accu begint op te laden.

De voordelen van deze multiplus:

Het is een omvormer, acculader en omschakelaar in één.
Er is een automatische omschakeling bij stroomuitval.
Je kunt ook dit systeem wederom uitbreiden met bijvoorbeeld een Cerbo GX of GX touch.

De nadelen van dit apparaat:

Ook dit apparaat is duurder dan een losse omvormer, nogmaals een overweging die je zelf dient te maken. Ik ga voor langere tijd reizen, dus is het voor mij van belang dat ik altijd kan vertrouwen op de apparaten die ik gebruik. Had ik reizen gemaakt van max. 2 weken, dan had ik wellicht voor andere opties gekozen.
Dit apparaat heeft geen ingebouwde Bluetooth, dus deze kan niet verbonden worden met de VictronConnect app zoals de accu en de MPPT-laadregelaar.
Dit apparaat is niet geschikt voor zware verbruikers zoals een waterkoker, inductiekookplaat of elektrische kachel. Nu heb ik gekozen voor koken op gas, een fluitketel en in de toekomst wellicht een losse draagbare accu met daarom een kacheltje indien nodig. Hierdoor zijn zware verbruikers voor mij niet noodzakelijk. Mocht ik aangesloten zijn op de walstroom, dan kan ik altijd kort gebruik maken in hoge nood.

De schakelaren

Natuurlijk wil je het systeem kunnen aan- of uit-zetten. In dit systeem zijn er twee schakelaren ingebouwd: Tussen accu en systeem en tussen accu en zonnepanelen.

De schakelaar tussen accu en systeem:

Als er aan de bedrading gewerkt moet worden, dan kun je het hele systeem spanningsloos maken.
Je kunt direct het hele DC-installatie systeem uitschakelen bij problemen. Denk aan brand- en kortsluiting.
Je kunt snel alles uitschakelen bij rook, gekke geurtjes of storingen.
Je kunt op deze manier je accu beschermen. Denk aan ongewenste ontlading tijdens werkzaamheden of stilstand van je camper.

De schakelaar tussen accu en zonnepanelen:

Als er aan de MPPT of de bekabeling gewerkt moet worden, kan dit zonder dat de zonnepanelen spanning blijven leveren.
Handig bij het zoeken van fouten, je kunt nu snel checken of er een probleem in je zonnepanelen zit of in je systeem.

Veiligheid is voor mij heel belangrijk en ik vind het ook praktisch om storingen snel op te kunnen sporen. Wij hadden een korte storing en konden niet begrijpen waarom, tot wij een extra schakelaar bij de zonnepanelen hebben toegevoegd. Dus het bekrachtigde meteen de keuze voor een extra aan- uit-knop.

Beveiligingen

Uiteraard is er nog sprake van een zekeringen kast in de installatie. Niet alles is verzekerd op de Lynx distributor, maar om ook de kabels van de apparaten naar de accu te blijven beschermen, moet wel alles verzekerd worden.

Ook hebben wij nog een aparte kast ingebouwd voor de aardlekschakelaar, de walstroom en het stopcontact wat alleen werkt wanneer aangesloten op de walstroom.

Op deze manier hebben wij een centrale zekering voor grote DC stromen (Lynx distributor), een extra zekeringen kast voor de aardlek en walstroom en een extra zekeringen kast voor de bekabeling van de apparaten.

Extra’s over mijn systeem

Ik heb ook een Victron Precisie Accumonitor BMV-712 Black Smart aangeschaft en ingebouwd. Dit apparaat meet alles wat mijn accu in en uit gaat:

De accuspanning
De laad- en ontlaadstroom
De verbruikte energie
De State of Charge (SOC = % accu)
De resterende tijd (dus hoe lang ik de accu nog kan gebruiken)
De historie van diepontlading, de laadcycli en de efficiëntie

Op die manier kan ik de accuconditie blijven monitoren en ook bijhouden hoeveel energie ik nu precies verbruik. Ook laat het zien of de zonnepanelen/MPPT genoeg leveren. Daarbij kan ik sneller voorkomen dat de accu te diep ontlaadt, waardoor ik de accuschade zo snel mogelijk zou kunnen minimaliseren. Dit apparaat ondersteunt wel Bluetooth, dus ook deze kan ik toevoegen in de VictronConnect-app. Hij is alleen wederom niet goedkoop, dus dat is weer een overweging die je zelf moet maken.

Waarom Victron?

Ik vind het hoe dan ook fijn dat de losse apparaten zo goed mogelijk met elkaar communiceren. Ik denk dat dit het beste gaat als je van alle apparaten dan ook hetzelfde merk blijft gebruiken, zodat de apparaten het best met elkaar kunnen ‘’praten’’.
Victron wordt ook vaak als betrouwbaar benoemd voor of-grid, boten, campers en industrie, omdat het langdurig belast kan worden en hoge kwaliteit componenten bevat.
Victron biedt ook de mogelijkheid tot monitoring via Bluetooth, live data (met de GX systemen installatie – die heb ik (nog) niet ingebouwd) en met gedetailleerde energie-inzichten.
Mocht ik in de toekomst het systeem willen uitbreiden of over willen stappen op een grotere installatie in wellicht een grotere bus, dan is die mogelijkheid altijd aanwezig.
Omdat het een veelgebruikt systeem is, is er wereldwijd ook veel kennis en support mogelijk.
Nog een pluspunt is dat ik ook graag mogelijkheid wil hebben tot enkele dagen off-grid leven, wat een meer technische set-up vereist. Als ik enkel van camping naar camping zou reizen, dan is een technische set-up misschien helemaal niet meer nodig.
Wel heeft Victron het grote nadeel dat het zo prijzig is. Ik heb de keuze gemaakt om te investeren omdat ik voor langere tijd weg wil. Had ik korte reizen willen maken, dan had ik wellicht ook andere keuzes gemaakt. Dit is voor mij de belangrijkste overweging geweest, maar dit kan voor jou natuurlijk heel anders zijn.
Ook zit niet in elk apparaat standaard Bluetooth ingebouwd (de multiplus heeft dit bijvoorbeeld niet en hier is extra hardware nodig voor de monitoring van het apparaat).

En dat lieve mensen, is mijn systeem. Ik ben ook van mening dat er geen goed, beter of best systeem is, enkel een systeem dat bij jouw wensen past. Denk er goed over na en wees trots op wat de dromen die je werkelijkheid maakt. Ik ben er in ieder geval zo trots op en nu het er eenmaal staat, functioneert en glorieus staat te draaien, denk ik dat dit het mooiste domein van Bus Willem zal zijn!

Bedankt lieve Remco, mijn grote broer, voor het bouwen van dit mooie stukje vrijheid.

Installatie elektra